sovyet doneminden kalma estetiksiz velakin son derece dayanikli, islevsel urunler.

christopher herwig, icinde birlesmis milletler, kizil hac, british council'in de bulundugu uluslararasi kuruluslar ve dunyanin degisik yerlerinden gazete ve dergiler icin fotograf projeleri gerceklestiren bir fotografci. 2003 yilindan beri orta asya ulkelerinden bir koleksiyon olusturuyor. hazirladigi sovyet yol kenari otobus duraklari koleksiyonu surprizlerle dolu ama fotografta mi keramet yoksa aslinda mi karar veremedim.

max penson
1893-1959 yillari arasinda yasayan fotografci max penson 1920 ve 1949'li yillar arasinda fotografladigi ozbekistan'in feodal yapidan sovyet sistemine gecis donemiyle taniniyor.

Evrenin Turkusu, G. Altov ve V. Jurevleva'nin ortak kaleminden cikan bir Sovyet bilimkurgusu. Bir nevi "olu yildizlara hayati goturdugumuz" cagin hikayesi. Evrenin uzak koselerinden baska hayatlarla tanisan ve "biz dostuz" diyen dunyalilarin yine dostane bir yanit aldiklari asikar ve gercekten tanimlanmasi zor olan bu insanlarla (insan da denmez ama) iletisim cabasi eksenine yerlestirilmis bir kurgu.Kitabin sonundaki supriz ise oyle boyle degil...Sarmal ve Maya Yayinevlerince basilmis.

Ara Guler16 Agustos 1928'de Istanbul'da dogdu.1950 yilinda Yeni Istanbul gazetesinde gazetecilige basladi ve Henri Cartier Bresson ile tanisarak Paris Magnum Ajans'ina katilip katilmadigi tartismali bir konudur. Ingiltere'de yayimlanan Photography Annual antolojisi tarafindan dunyanin en iyi yedi fotografcisindan biri olarak tanimlanmasi,1962'de Almanya'da cok az fotografciya verilen Master of Leica unvanini kazandi sayisiz basarilarindan bir kacidir. Dunyayi gezerek foto roportajlar yapti ki en onemlisi fotografcilara poz vermeyen picasso'dur. Turkiye'de fotograf denince akla gelen ilk isimlerdendir.
Wikipedi, araguler.com, fotografevi.com ve fotografya.net adreslerinden ayrintili bilgi bulabilirsiniz.

4 Ekim 1957 tarihinde, dunyanin ilk yapay uydusu Sputnik (Yoldas), Sovyetler Birligi'nde ki Baykonur Uzay Ussu'nden firlatildi. Sovyet basmuhendis Sergey Korolyov tarafindan tasarlanan bu uzay araci 83 kilogramdi ve her 96 dakikada bir dunyayi turluyordu. Saatte 29000 km hizla giderken, dunyanin dort bir tarafindan gelen amator radyo sinyalllerini topluyordu.
Sadece 22 gun sonra 26 Ekim 1957'de vericinin bataryalari tukenmisti. 1958'in baslanlarinda yorungesinde yaptigi 58 milyon km sonrasinda yeryuzune cakildi. Soyunun devami olan Sputnik 2 ise uzaya giden ilk canli olan "Layka" (Havlayan) adli kopegin sonu oldu.
Farkli bir acidan bakmak gerekirse Sputnik programi, Rusya ile Amerika arasinda Uzay Yarisi'ni baslatan olaydir ve daha detayli yaklasirsak bu olay sayesinde Amerika ogrencilere burs vermeye baslamistir.

chris geliyoortnt'de 2007 yazinda yayinlanacak olan mini dizi (6 bolumcuk) the company'de chris o'donnell basrol oynayacakmis.
the company, cia'in 2. dunya savasi bitiminden sovyet rusyanin dagilmasina kadar olan 40 yillik suredeki (yani soguk savas) aktivitelerini konu edecek. oyku, Robert littell'in cok satan kitabina dayaniyor.
o'donnell'in canlandirdigi Jack mccauliffe karakteri idealist, ulkesine bagli bir cia calisani olarak tanimlanmis. dizinin dramatik gucunu konudan kestiremezsek soyle bir yapimcilara goz atin : ridley scott (black hawk down, numb3rs) ve kardesi tony scott (domino), john calley (da vinci code), cary brokaw ( angels in america). eh bence bu dizi iyi is cikarir. tnt de bu konuda iddiali olduguna gore.
(bkz. sloganlari : we love drama...)

terry o'quinnbir zamanlar, sadece "who wants to be a millionaire?" ile tutunmaya calisan abc, iki sezondur gerek lost, gerek desperate housewives ile oldukca buyuk bir atlama gecirdi. yeni sezon'da da traveler ve the nine gibi dizilerle de cok iddiali bir yukselme yasayacagina kesin gozuyle bakiliyor.yeni sezonda baslayacak bir diger dizi ise, masters of science adli 6 bolumluk mini seri. bu dizide, Harlan Ellison, Robert Heinlein ve Robert Sheckley gibi bilimkurgu yazarlarinin hikayeleri islenecek. Her bolumde, yazar, bilim adami gibi farkli alanlardan insanlarin gorusleri ve konusmalari da yer alacak. Bunlardan en onemlisi de Stephen Hawking olsa gerek. Konunun dizilestirilmesi acisindan nightmares and dreamscapes'e benziyen dizide, abc'nin diger dizilerinden de tanidik yuzlerle karsilacakmisiz. bunlardan bir kaci; lost'un locke'i terry o'quinn ve desperate housewives'in yakisikli mike delfino'su james denton.

Bilim kurgu adini verdigimiz edebi akimin tarihi sanilandan cok daha eskiye dayanmaktadir. Bu alanda verilen ilk eserler Lukianos tarafindan millattan once yaklasik ikinci yuzyilda verilmistir. Yazar olmus bir oyku adiyla cikan kitap dunya disindaki gezegenlere yapilan yolculuklari anlatiyordu ve donem filazoflari ile alay etmek amaci ile yazilmisti.Bilim kurgu'nun sonraki duraklari icin uzun sure beklemesi gerekiyordu. Kepler'in Sombium adli eseri ya da Voltaire'in Micromega adli kisa oykusu dunya disina yapilan yolculuklar ve insanin farkli ortamlarda yasayacagi maceralar ile ilgili onemli fakat bilimsel temelden yoksun birer ilk-adim denemeleri idi. Oyku ya da roman olarak bu kadar gec tarihlerde ortaya cikan bilim kurgu kendisini dini yazitlarda cok rahat bir sekilde sergiliyordu aslinda. Israil'lilerin Golem'i yaratilmis bir canliydi ve robot islevi goruyordu. Temel olarak olen bir insan vucudunun canlandirilmasi ve yaratilanin sahibine duydugu kizginlik baglaminda incelenirse Mary Wollstonecraft Shelley tarafindan 1816'da yazilmis olan Frankenstein romani ile buyuk paralellik kurdugu da gozlemlenebilir. Ayni sekilde Amerika mitolojilerinde gorulen uzaydan gelenler de ?ki daha sonra Erich Von Daniken ve takipcileri tarafindan olusturulan uzayli incelemeleri akimina kaynaklik ederler- dinsel baglamda da olsa ilk bilim kurgu ornekleri arasina girebilirler.Modern anlamda bilim kurgu?nun ortaya cikisinda bazi klasik yazarlarin rolu yadsinamaz. Jonathan Swift , 1726'da yayimladigi "Gulliver'in gezileri"nin ucuncu cildinde acikca bu konuya egilir.Cuceler ve devler ulkesinden sonra Gulliver?in gittigi ucuncu ulke ucan kaleleri ve teknolojik egilimleri ile Frankenstein ile beraber hem bilimkurgu hem de steam punk adli alt kulturun ilk baslangici sayilabilirler. Micromega bu baglamda fantastik kurguya bilim kurgudan cok daha yakin oldugu icin modern incelemeler arasinda yer almaz. Modern bilimkurgunun babasi sayilan Jules Verne?ye gecmeden once ilk ortaya cikan akim olan Steam Punk?tan bahsetmek istiyorum. Tabi ki asil amac su anki adini almis olan bilim kurgu yazmak degildi; daha cok insanlari eglendiren maceralara sokmayi amaclayan bir turdu. Basit olarak bakilirsa gecmiste gecen, o cagin teknolojisinin cok ustunde teknolojik ve bilimsel icatlar kullanilan macera romanlari idi steam punk. Tur yuz yildan eski olsa da adi birkac on yildir; syber punk akiminin cikmasi ile kendisine bahsedilen bu turun kokeninde sanayi devrimi yatar. Insanlarin kaldiramadigi kadar hizli gelisen sanayilesme surecinde bazi hayal gucu yuksek yazarlar (Jules Verne, H.G. Wells vs..) bu turu ortaya cikartmislardir. [Klasik steam punk?i burada kesiyorum, modern steam punk 60 sonrasi akimda incelenecek] Jules Verne bilim kurgu turunun en cok saygiyi hak eden yazarlari arasindadir. H.G.Wells ile birlikte bilimin ve yuksek teknolojinin hakim oldugu ?bazi durumlarda da istisnai zeki beyinlerin urunu oldugu- kitaplar yazan yazarlarin onculeri ve hayal gucu en kuvvetlileri arasindadir. Denizler Altinda 20.000 fersah, Aya Seyahat gibi kitaplarda gelecegin teknolojileri onceden anlatilir. Jules Verne bu acidan 20. yy?in Da Vinci?sidir.
Diger buyuk klasik ekol donemi ustadi ise Wells?tir. Wells hem insan psikolojisi hem de teknolojiyi yapitlarinda birlestiren ilk ustalardandir. Gorunmez Adam, Zaman makinesi gibi yapitlarinda doneminin ?ve hatta bizim donemimizin- ustu bir teknolojiyi ele almakla kalmayip eline gecen gucu kullanan insanlarin kisiligindeki guc arzusu temelli degisimleri de ele alir; bu tarzin en guzel ornegi de gorunmez adamda kendisini belli eder. Ayni zaman ve ekolun temsicilerinden oenmli bir kitap da Dr Jekyll ve Mr Hyde?dir.Bilimkurgu ikinci ana sicramasini Birinci Dunya Savasindan sonra yapmistir. Ucaklar ve nukleer arastirmalar, artik evrene acilabilmenin hayal degil, sadece zamanini bekleyen olacak bir olay oldugunu ortaya cikartinca bilim kurgu da insanin ozundeki en onemli soruya, disarida yalniz olup olmadigimiza, uzayda neler olabilecegine odaklanmistir. Fantastik kurgu ile birlikte gelisen bu akimin onculeri iki tarafta da siniflandirilan Robert E. Howard?in Conan adli eseri ve H.P. Lovecraft?in Cuthulhu mitoslarini olusturan oykulerdir. Conan?daki buyuculer ve benzer gucleri olan zeki adamlar hayvanlara zeka kazandirmaya ya da boyutlarin otesini arastirmaya calisirken Lovecraft?in eserlerinde uzaydan gelen canlilarin gelismis uygarligi hakkinda bilgiler verilmekte; farkli hayatlarin dunyanin gecmisini nasil degistirdikleri anlatilmaktadir. Deliligin Daglarinda bu acidan Lovecraft hikayeciliginin temelini olusturmaktadir.Howard, Lovecraft gibi yazarlar bilim kurgunun en hizli yayildigi donem olan Pulp akimi zamanina rastlar. Bu ucuz dergiler herkesin alabilecegi fiyatlarda cikip, o donemde edebi akima yon veren insanlarin goz ardi ettikleri hayalgucu konsuna odaklanan iyi ? kotu butun yazilara yer vererek fantastik kurgu, bilimkurgu ve cizgiroman turlerine altin yillarini yasatmislardir.Altmisli yillara geldigimizde Ikinci Dunya Savasi sonrasinda atom bombasi ve uzay teknolojilerindeki gelisim bilimkurguya yon vermeye baslamistir. Bilim?in temel alindigi bu turde uzay cagi temasi bas tacidir. Uzaya yapilan seferler, farkli turlerle tanismalar, aya ve diger gunes sistemi gezegenlerine yolculuklar/yerlesmeler gibi temalar artik bilimin isiginda oluyor; hatta bilimkurgu bilime yol gosteriyordu. Bu akimin en unlu yazari Arthur Clarke Rama ve 2001 bir Uzay Yolculugu serilerinde bilimsel gelismelerden feyz alan ve bazi noktalarda ona onculuk eden ?haberlesme uydulari vb? teknolojilerin gelistiricisi Clarke?tir- yazimi ile bu iki tur arasindaki bagi kurmus ve bilim kurgu ismine kaynaklik edenlerden birisi olmustur.Ayni yillarda ikinci ana kol da gelismeye baslamisti. Utopya, Gunes ulkesi gibi eserler ve Marxsizm?e yanit olarak ortaya cikan Anti-Utopya turu insanligin tek noktaya yonelmesi, siniflandirma, globalizm, kapital cikar catismalari gibi doneminin onemli sorunlarina da cevap niteligindeydi. Zimyadin?in biz eseri, Orwell?in 1894?u, Delany?in klasiklesmis saheseri Triton bu akimda gunumuze kadar one cikan yapitlardir. Tek birey gibi davranan, medya ve devlet gucu sayesinde hafizasini kullanamayan, boyun egmis modern kapital bireye ve savas&cikar iliskisi ile dogan Dunya Savasi sonrasi duzene Baby Boomers adi da verilen savas sonrasi cocuklarinin tepkisiydi Anti Utopya. 68 kusagi ve cicek cocuklar, pasifist anarsizm gibi temelleri kendisine mal eden bu turun en unlu ismi ise Mulksuzler ile suphesiz Ursula K. LeGuin?dir. O sadece sinifsiz bir toplum isterken ayni zamanda bunun da yol acacagi zararlari anlatmaktan cekinmeyen bir anarsisttir ve psikolojik bilim kurgu turunun en buyuk ustalarindan birisidir. Bu zaman diliminde Rusya?da ortaya cikan degismelere de deginmek gerekir. Altin Cag olarak adlandirilan 50?li yillarda yilda binlerce kitap gibi inanilmaz sayilarda gelisen Rus bilimkurgusu tamamen teknik gelismelerle paralel ilerliyor ve Soguk Savas etkisi ile uzaya aciliyordu. Bu durum insan psikolojisi temelli yazilari ile Stalinslaw Lem ve Issac Asimov tarafindan degistirilmis ve topluma bakis acisi, insanlik kavrami ve robot-insan iliskileri temel alinan yeni bir yere dogru itilmistir. Asimov?un Uc Robotik Kurali ve Lem?in Solaris?i ?insan? kavraminin ne oldugunu sorgulayan aykiri yapitlardir. Bu konu ile ilgili incelenmesi gereken yazarlardan birisi de Blade Runner ile Philip K.Dick?tir.Gunumuze gelindiginde bilim kurgunun bakis acisindaki tarihsel degisimi gozlemek zor bir olay degildir. Bilimin her sey oldugu dunyada kendisini kaybeden bireylerin yasamlarini anlatan, bilimsel boyutu yerine psikolojik boyutu ile isin ilgilenen yazarlar bilim kurgunun tacini elde etmislerdir. Asiri teknolojik yasam, toplumdan kopus, teknolojinin her alani ele gecirmesi gibi konular yuzunden paranoyaklasmis ya da yalnizligin pencesinde olan insanlari anlatan sosyal-psikolojik yazim tahti ele gecirmistir. Hala yazim hayatini surduren LeGuin, aramizdan ayrilmis olan Asimov ve Clarke gibi isimler bu yeni turun hem kuruculari, hem de en unlu temsilcileridir. Fakat siber punk ve steam punka da ilham kaynagi olmuslardir.Siber punk ve (modern) steam punk akimlari icin post modern bilimkurgu terimini kullanabiliriz. Artik bakis acisi evrenin sonsuzlugundan ve galaksiler arasindaki yasamin cekiciliginden bu yazilanlarin gerceklesmeye baslamasi yuzunden insanin kendisine kaymistir. Gothe?nin unlu lafi ?insan, insanin olcusudur?de gorebilecegimiz gibi sosyo-psikolojik yaklasimlar ile yogrulan modern teknolojik hayatin problemleri kendi icimize, ruhumuza ve toplumumuza, onlarin alabilecegi sekle goz atmamiz zorunlulugunu dogurmustur. Siber Punk bu amactan yola cikar; internetin yarattigi kisilik kaymalari, devletlerin gozetimindeki insanlarin paranoyalari gibi konulari ile alir. 70?li yillarda ortaya cikan John Brunner?in Sok Dalgasi Suvarisi ya da Harry Harisson?un Paslanmaz Celik Sican adli kitaplarinda kendisini bulan siber punk gunumuzde Tad Williams?in basyapiti Otherland serisinde oldugu gibi mitoslar, internet, harcanabilir yasamlar ve gelecek tasarimlari arasinda yol almaya calisan kompleks bir edebi ture donusmustur. Turkiye?de bilimkurguMaalesef sanayi devriminin gec ulasmasi edebi bakimdan da Turkiye (ve Osmanli tabi ki) tarihinde onarilmaz kayiplara yol acmistir. Modernizmin getirisi olan bu tur yurt disindaki tarihinden yuzyillar sonra ulkemize gelebilmistir. Fakat gene de edebi acidan olmasa da turun yayginlasmasi acisindan onemli yazarlarimiz mevcuttur. Bunlari liste ile vermek gerekirse;Zuhtu Bayar = Geysa Android Sirketi, Tutuklu Bilinc ve bilim kurgunun tarihcesini inceleyen, maalesef su anda butun aramalarima ragmen bulunamayan bilim kurgu ve gerceklik adli kitaplari.Atilgan ve Nostoramo bilim kurgu dergileri.Turk Bilim Kurgu Oykuleri (Ozlem Alpin Editorlugunde) = Oyku AntolojisiMehmet Emin Ari = Oyku YazariMufit Ozdes = Metis Bilim Kurgu serisinin tek Turk yazarli kitabi olan Son Tiryaki adli bilimkurgu oykuleri kitabinin yazari.Memo Tembel Cizer = Feykel Beser adli lombak dergisinde yayinlanan cizgiromani ile ilk turk Steam Punk serisini olusturmustur.Fatih Catallar = Donusum (1995 ) ve Evrenin Kapisi ( 1997 ) adli eserleri vardir, Hawking gibi unlu bir profesorun on soz yazdigi ve dunya litaraturunde kabul goren ilk Turk bilim kurgu eserlerinin sahibidir.Mehmet Acar = Anarsik Rehavet adli bilim kurgu oyku kitabi vardir.Ozlem Kurdoglu = Son Cephede Safak adli kitabi yazmistir.Evren Imre = Kiyamet Sirki?nin yazaridir.Olumsuzler = Xasiork yayinevinden cikan oyku antolojisi.Dogu Yucel = Dusler, Kabuslar, Gelecek MasallariUzayda iki Turk Cocugu = Hadi BesleyiciHaldun Aydingun = 2000?li yillarin oykuleri.