NASA, Kuzey Kutbu?nda geceleri gorulen hareketli ve renkli isiklarin (aurora borealis) gizemini aydinlatmasi beklenen 5 uyduyu tasiyacak fuzeyi Cumartesi sabahi firlatacak.Dunya?yi Gunes?in oldurucu isinlarindan koruyan manyetosfer tabakasinin varligina isaret eden isiklarin isleyis mekanizmasini anlamak icin Kuzey Kutbu?na gonderilecek uydular, Gunes ruzgarlariyla gelen ve atmosferin ust katmanlarinda biriken parcaciklarin ne zaman, nerede ve nasil bosalarak ?elektron yagmurlarina? yol
actigini belirlemeye calisacak. NASA yetkilileri, 2 yil surmesi ongorulen 200 milyon dolarlik projenin Gunes?le Dunya?nin etkilesim mekanizmasinin anlasilmasinda cigir acacagini dusunuyor. Daha once ayni amacla firlatilan uydu, isiklarin sirrini ortaya cikaramamisti.Kuzey manyetik kutbunu cevreleyen ?aurora borealis? ve guney manyetik kutbunu cevreleyen ?aurora australis?, Gunes ruzgarlariyla gelen yuklu elektronlarin Dunya atmosferindeki elementlerle etkilesime girmesiyle olusuyor.Gunes ruzgarlari, yeryuzu cekirdeginin urettigi manyetik guc cizgilerini izleyerek manyetosfere girer. Burasi, ?gozyasi damlasi? biciminde ve cok yuksek oranlarda yuklu elektrik ve manyetik alanlar bolgesi.Elektronlar, yeryuzunun en ust atmosferine girdiginde, yer kabugu yuzeyinden 32 km ila 320 km yukaridaki yuksekliklerde oksijen ve nitrojen atomlariyla carpisir ve boylece isima olusur. Isimanin rengi, elektronlarin hangi atomla hangi yukseklikte carpistigina bagli.kaynak: http://www.ntv.com.tr

Elektrikli cihazlara merakiniz var ama onlarin nasil isledigini anlamakta gucluk mu cekiyorsunuz? Evlerimizdeki elektrikli cihazlarin yuzde sekseni, bir cesit elektrikli motor aksamina sahiptir. Hatta standart bir bilgisayarda bile 6 kadar elektrik motoru bulunmakta. Anlasilan elektrikli cihazlari calisma prensiplerini anlamanin yolu, elektrik motorlarini anlamaktan geciyor. Bu mantiktan yola cikarak, basit bir elektrik motoru yapmanin faydali olabilecegine inaniyorum. Herkesin evinde bulabilecegi malzemelerle olusturulabilecek basit bir motor icin -teferruatlari atarsak- ana malzemeler soyle:

• Bobin teli (bu uzeri iletken olmayan boya ile kapli basit bir bakir teldir aslinda, benzerleri ayni zamanda suslemede kullanildigi icin kirtasiyelerde bile var artik)

• Miknatis (ki evinizde en azindan yere dusen igneleri toplamak icin bir tane bulunduruyorsunuzdur)

• Herhangi bir pil (pil bulmakta sikintiniz yoktur sanirim, cep telefonunuz ya da uzaktan kumandaniz yok mu?)

Ilkin, bobin telini pilin silindirik cevresini dolanarak 10-15 kere sarin. Sarimi bozmadan siyirip cikartin.
Telin bir her iki ucunu, sarimi sabitleyecek ve birbirlerine olusan cemberin en uzak iki noktasinda duracak sekilde tespit edin.
Sarimin sekli, cemberi andiracak sekilde oldugu gibi dikdortgen seklinde de olabilir. Bu noktada dikkat edilmesi gereken sey, sarimin disina cikan uclardaki bobin teli kaplamasini ortadan kaldirmaktir. Bunun icin bir cakmak ile telin bu noktalari atese tutulur. Boylece boya yanarak ortadan kaybolur ve telin iletken kismi ortaya cikar (iyice boyadan kurtuldugunuza emin olmak icin zimpara ya da bulasik teli ile kazima yapilabilir). Miknatisi, celik govdeli pilin govdesine tutturmakta zorlanmayacaksiniz zira kendi kendine yapisacaktir zaten. Eger sabitlenmiyorsa resimdeki gibi lastik bir banttan ya da selo teypten faydalanabilirsiniz. Ayni sekilde sarimin ekseni etrafinda donecegi ve pilden elektrik alacagi yuvalari, cengelli ignenin gozlerin istifade ederek hazirlamalisiniz. Cengelli ignelerin kilit kisimlarini, pilin kutuplarina temes edecek sekilde bantla sabitleyin.
Simdi yapmaniz gereken tek sey, sarimin uclarini duzgun bir sekilde ignelerin gozlerinden gecirmek. Gecirdikten sonra sarimin donmeye basladigini goreceksiniz!Akim pilin bir kutbundan cikip, o kutba bagli cengelli igneden ve daha sonra sarimin bir ucundan gecer. Sarimin icinde dolasir (eger kaplamasiz bir tel kullanilsaydi; sarim yekpare bir tel gibi hareket edip, akimi dolastirmadan diger kutba iletecek ve pilin asiri isinmasina sebep olacakti. Hareket olusmayacakti). Bu esnada sarimin etrafinda bir manyetik alan olusturur ve pilin diger kutbuna gider. Sarimin yakinlarinda bulunan dogal miknatis, her zaman kendinden sabit iki kutba sahiptir. Bilindigi uzere sarimda olusan manyetik alanin kutbu, dogal miknatisinki ile ayni oldugunda birbirlerini itecek ve farkli oldugunda birbirlerini cekecektirler. Bu sarimin surekli hareket ederek manyetik kutbunun konumunu degistirmesiyle motor calismis olur. Iste bu donmenin sagladigi dairesel kuvvet, farkli araci mekanizmalarla, cesitli cihazlara hayat vermektedir.Konuyu daha iyi aciklayacak bircok baglanti...

Devamı...